fot. Sebastian Chowaniec

Tatrzańska zima charakteryzuje się dość zmienną aurą. Ciężko jest przewidzieć jej kaprysy, często w bardzo słoneczny  dzień w ciągu kilku minut, może rozpętać się  śnieżne piekło. Każdy turysta wychodzący w góry powinien śledzić prognozę pogody – należy robić to już kilka dni przed planowanym wyjściem w góry, aby dostrzec zmiany w pogodzie. Trzeba przed samym wyjściem sprawdzić warunki pogodowe i podczas wycieczki obserwować niebo. W razie niepokojących zmian, takich jak nagłe porywy wiatru, nadciągający wał chmur, lepiej podjąć decyzję o odwrocie.

 

Podczas odwrotu najlepiej poruszać się po własnych śladach. Nie warto skracać sobie wtedy drogi, ponieważ zbocza gór często są podcięte. Kolejną pułapką mogą okazać się zasypane śniegiem kosówki, z których wydostanie się jest bardzo trudne i męczące. Innym czynnikiem utrudniającym odwrót jest mgła i zadymka śnieżna, które pozbawiają nas orientacji w teranie. Bardzo przydatne w takich sytuacjach okazują się kompas oraz mapa. Planując wycieczkę zimą należy pamiętać, że dzień jest krótki, dlatego trzeba rozpocząć wędrówkę jak najwcześniej. Tempo marszu zimą często jest spowolnione przez zalegający śnieg.

Wybierając się na dłuższe zimowe wycieczki powinno się wziąć pod uwagę ewentualny przymusowy biwak, zwany również „kiblem” . Warto, więc zabezpieczyć się i mieć za sobą takie przedmioty jak: folia NRC, karimata, śpiwór, ciepłą kurtkę najlepiej „puchówkę”, termos z ciepłą herbatą i żywność. Biwak najlepiej spędzić w jakimś zagłębieniu lub jamie śnieżnej, do której zbudowania przyda się łopata lawinowa.

Innym groźnym przeciwnikiem zimowego turysty jest silny wiatr, którego podmuchy utrudniają oddychanie, zasypują ślady, a na graniach stają się przyczyną wypadków, tzw. zepchnięcia w przepaść. Wiatr powoduje szybką utratę ciepła, wychłodzenie organizmu, co może doprowadzić do odmrożeń kończyn i twarzy. Warto wiedzieć, że przy temperaturze 0°C i wietrze wiejącym z prędkością 10m/s odczuwalna temperatura wynosi ok. -15°C.

Zimą na wielu szlakach występują oblodzenia, które przyczyniają się do poślizgnięć i upadków z wysokości. Zdradliwe są również nawisy śnieżne, które mogą się zerwać pod ciężarem człowieka. W Tatrach jednakże najwięcej ofiar zabierają lawiny.

Obszary lawiniaste to odkryte strome stoki, trawiaste zbocza, żleby i inne wklęsłe formacje. Ryzyko powstania lawiny rośnie podczas intensywnych opadów śniegu i wzrostu temperatury. Powinno się przed wyjściem w góry upewnić jakie jest zagrożenie lawinowe. O zagrożeniu informuje TOPR. Informacje takie podają również prognozy pogody. Także w górskich schroniskach można znaleźć komunikaty pogodowe. Ocenę zagrożenia lawinowego podaje się w 5- stopniowej skali. Trzeba jednak pamiętać, że nawet szczegółowy opis sytuacji lawinowej w górach, ma charakter tylko orientacyjny. Śnieg jest bardzo niejednorodnym materiałem, a warunki pogodowe mogą być różne nawet w dwóch sąsiednich dolinach. Ważna jest umiejętność samodzielnej oceny sytuacji w terenie. Podczas wędrówek warto obserwować stare tory lawin. Najbezpieczniej jest poruszać się dnami dolin, grzbietami lub graniami. Nie powinno się przecinać zboczy w poprzek, a miejsca niebezpieczne trzeba pokonywać w pojedynkę w odstępach ok. 50m. Przed wejściem w takie miejsce należy rozpiąć pas biodrowy i piersiowy w plecaku. W najgorszym wypadku, jeśli zostaniemy porwani przez lawinę, musimy odrzucić od siebie plecak i inne przedmioty oraz starać się utrzymać na powierzchni lawiny. Kiedy jesteśmy świadkami wypadku, powinniśmy obserwować tor upadku i podjąć natychmiastową akcję ratunkową, ponieważ szansa ofiary na przeżycie pod śniegiem maleje z każdą minutą.  O życiu zasypanego decyduje pierwsze 15 min.

Wskazane jest zabrać ze sobą łopatę, sondę i detektor lawinowy. Zimowa turystyka tatrzańska wymaga doświadczenia, nie wystarcza letnie obycie z górami. Wiele szlaków posiada bezpieczniejsze i łatwiejsze warianty zimowe. Trzeba jednak posiadać również mapę, która ukazuje obszary lawinowe.

Stopnie zagrożenia lawinowego – kliknij, by powiększyć!

Silny wiatr oraz nawisy śnieżne. Fot. Sebastian Chowaniec

Schemat przedstawiający nawis śnieżny

Nawisy śnieżne powstają najczęściej przy wietrze o szybkości 10m/s. Optymalny kąt dla tworzenia się lawiny wynosi 17°. W zależności od siły wiatru, ilości transportowanego śniegu w Tatrach nawisy mogą osiągnąć kilka a nawet kilkanaście metrów.

 

Ustalanie azymutu. Fot. Sebastian Chowaniec

Nad bezpieczeństwem turystów w górach czuwają ratownicy Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego (TOPR ). Zimą ratownicy dyżurują w schroniskach takich jak: Morskie Oko, Pięć Stawów, Hala Gąsienicowa. Do dodatkowych zadań TOPRu należy zapobieganie zagrożeniom w górach, informowanie o niebezpieczeństwach, zabezpieczanie trudnych odcinków szlaków, a w ostateczności nawet ich zamykanie.

Wycieczka z przewodnikiem TOPR Fot. Sebastian Chowaniec

W górach wezwanie stanowi sygnał nadawany głosem lub światłem 6 razy na minutę, po czym następuje minuta przerwy.  Jednak dziś ratownicy najczęściej są wzywani za pośrednictwem telefonu komórkowego. Trzeba jednak pamiętać, aby przed wyjściem naładować baterię w telefonie oraz mieć zapamiętane numery alarmowe. Telefon dobrze jest nosić blisko ciała, gdyż zimno powoduje szybkie rozładowywanie się baterii. Gdy znajdujemy się w obszarze pozbawionym zasięgu, można wyłączyć telefon, gdyż szukanie sieci powoduje szybkie rozładowywanie baterii.

Wybierając się zimą w góry należy pamiętać o odpowiednim wyposażeniu. Najważniejszym elementem zimowego ekwipunku jest ubiór. Powinien być złożony z wielu warstw. Ciepła bielizna, koszulka, spodnie i polar. Kurtka oraz spodnie powinny chronić przed wilgocią i podmuchami wiatru. Trzeba też zaopatrzyć się w odzież z membraną goretexową. Musimy pamiętać także o rękawicach, z długim mankietem zakończonym ściągaczem. Warto mieć ze sobą przynajmniej dwie pary. Ważnym elementem są ochraniacze na nogi, tak zwane stuptuty, zapobiegające przedostawaniu się śniegu pod nogawki. Buty powinny być przystosowane do turystyki zimowej, z podwyższoną cholewką i podeszwą wykonaną z Vibramu.

Pozostałymi ważnymi elementami wyposażenia zimowego, szczególnie dla wybierających się w wyższe partie gór są: czekan, raki, uprząż, lina, karabinki typu HMS oraz przyrząd asekuracyjny.

W góry nie należy wybierać się samemu. A przed wyjściem zawsze trzeba zostawić informację o planowanej trasie i godzinie powrotu.

Autor tekstu: Sebastian Chowaniec

Komentuj

Kategorie: Okiem InternautyPorady górskieRatownictwo

Tagi: , , , , , ,